Sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác xây dựng pháp luật ở Việt Nam là tất yếu khách quan
Các ý kiến tham luận tại Hội thảo khẳng định rõ: Đảng Cộng sản Việt Nam thực hiện sự lãnh đạo toàn diện đối với Nhà nước và xã hội Việt Nam. Xây dựng pháp luật là một trong những hoạt động quan trọng nhất của Nhà nước nên cũng phải tuân thủ nguyên tắc Đảng lãnh đạo. Thông qua hoạt động xây dựng pháp luật, đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng được cụ thể hóa thành các quy định pháp luật. Do đó, sự lãnh đạo của Đảng là điều kiện cần thiết và tất yếu khách quan của của hoạt động xây dựng pháp luật ở nước ta.
Bên cạnh đó, GS.TS Nguyễn Minh Đoan nhấn mạnh sự lãnh đạo của Đảng không chỉ tập trung, chú trọng đến chất lượng, sự ưu tiên xây dựng các dự án luật, pháp lệnh trong chương trình xây dựng luật, pháp lệnh hằng năm mà còn kịp thời cho ý kiến chỉ đạo về quan điểm, định hướng lớn đối với dự thảo Hiến pháp, nhiều dự án luật, pháp lệnh quan trọng, nhất là các dự án liên quan trực tiếp đến thiết chế chính trị, an ninh trật tự an toàn xã hội, phòng chống tham nhũng, phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa…; chỉ đạo thúc đẩy quá trình soạn thảo và ban hành các văn bản pháp luật để kịp thời thể chế hóa đúng, đầy đủ các nghị quyết, chủ trương, chính sách của Đảng đáp ứng nhu cầu quản lý nhà nước và xã hội.
Thực tiễn sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác xây dựng pháp luật ở Việt Nam thời gian qua
Với sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, hơn 30 năm đổi mới toàn diện đất nước, công tác xây dựng pháp luật từng bước đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội. Hệ thống pháp luật của đất nước ngày càng hoàn thiện, chất lượng các văn bản quy phạm pháp luật ngày càng được nâng cao… Tuy nhiên, nhiều ý kiến tham luận cho rằng hệ thống pháp luật Việt Nam hiện nay vẫn còn bộc lộ những hạn chế, bất cập, chưa tạo đủ động lực để phát huy tốt các nguồn lực cho phát triển kinh tế - xã hội như: hệ thống pháp luật chưa thực sự hoàn chỉnh, đồng bộ, tính khả thi chưa cao nên chậm đi vào cuộc sống; chưa bao quát hết các khía cạnh của đời sống xã hội, đặc biệt là chưa theo kịp sự phát triển kinh tế - xã hội trong bối cảnh cách mạng công nghiệp lần thứ tư; tính ổn định, minh bạch của các quy định pháp luật còn hạn chế; thiết chế bảo đảm thi hành pháp luật còn thiếu và yếu…
Thực trạng nêu trên xuất phát từ nhiều nguyên nhân, trong đó có nguyên nhân là do phương thức lãnh đạo của Đảng đối với công tác xây dựng pháp luật trong điều kiện xây dựng nhà nước pháp quyền còn chậm đổi mới. Không ít cấp ủy và tổ chức đảng lúng túng trong việc chuyển đổi phương thức lãnh đạo nên chưa phát huy hết vai trò lãnh đạo của các tổ chức đảng đối với công tác xây dựng pháp luật trong điều kiện mới.
Một số giải pháp tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với công tác xây dựng pháp luật ở Việt Nam hiện nay
Xác định việc đổi mới nội dung, phương thức lãnh đạo của Đảng đối với công tác xây dựng pháp luật là một trong những yêu cầu quan trọng để nâng cao năng lực và sức chiến đấu của Đảng trong điều kiện kinh tế - xã hội hiện nay ở Việt Nam, qua đó nâng cao chất lượng xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật đáp ứng yêu cầu quản lý và phát triển xã hội theo nguyên tắc pháp quyền xã hội chủ nghĩa, Hội thảo đã đề xuất nhiều giải pháp cụ thể nhằm tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với công tác xây dựng pháp luật trong thời gian tới. Theo đó, nhấn mạnh vào một số phương diện sau đây:
Một là, Đảng tiếp tục nghiên cứu, ban hành Chiến lược xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam trong thời kỳ mới của việc xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam theo quy định của Hiến pháp 2013.
Hai là, nâng cao chất lượng, nhất là tính khả thi của các nghị quyết, văn kiện của Đảng đề ra những quan điểm, đường lối xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam làm cơ sở chính trị cho công tác xây dựng pháp luật.
Ba là, lãnh đạo việc tăng cường nguồn nhân lực (cả nguồn nhân lực quyết định chính sách và nguồn nhân lực tham mưu, phục vụ cho việc quyết định chính sách, pháp luật đó) cho công tác xây dựng pháp luật.
Bốn là, lãnh đạo tăng cường kiểm soát quyền lực trong công tác xây dựng pháp luật theo hướng nâng cao năng lực, trách nhiệm, hiệu quả của hoạt động phân tích chính sách, lấy ý kiến, thẩm định, thẩm tra trong quy trình xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật.
Năm là, đổi mới căn bản quy trình và cách thức cho ý kiến của Bộ Chính trị đối với các dự án luật, dự thảo nghị quyết trước khi trình Quốc hội để bảo đảm Bộ Chính trị có điều kiện nghe phản hồi ý kiến, thông tin đầy đủ từ nhân dân, các chuyên gia, các cơ quan, tổ chức hữu quan và của Quốc hội về các nội dung của dự án, góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả của việc cho ý kiến.
Sáu là, Đảng lãnh đạo trong việc định hướng hoạt động xây dựng pháp luật, hoạt động lập pháp cho từng thời kỳ, từng giai đoạn phát triển của đất nước và từng nhiệm kỳ của Quốc hội.
Bảy là, đổi mới công tác tổng kết thực tiễn lãnh đạo của Đảng đối với công tác xây dựng pháp luật, bổ sung, phát triển lý luận, nâng cao năng lực, trí tuệ của Đảng trong lãnh đạo công tác xây dựng pháp luật.
Trần Việt Đức, Vụ Các vấn đề chung về XDPL