Hội đồng nghiệm thu cơ sở có TS Nguyễn Văn Cương, Viện trưởng Viện Khoa học pháp lý, đại diện cơ quan chủ trì nhiệm vụ, Chủ tịch Hội đồng nghiệm thu cơ sở; TS Đặng Thanh Sơn, Cục trưởng Cục Quản lý xử lý vi phạm hành chính & Theo dõi thi hành pháp luật và TS Đồng Ngọc Ba, Cục trưởng Cục Kiểm tra văn bản quy phạm pháp luật phản biện Đề tài; các Ủy viên của Hội đồng gồm TS Nguyễn Minh Khuê, Phó Viện trưởng Viện Khoa học pháp lý và NCS Nguyễn Quỳnh Liên, Phó Vụ trưởng Vụ Pháp luật Hình sự hành chính, Bộ Tư pháp. Ngoài ra, hội đồng nghiệm thu còn có sự tham gia của các thành viên tham gia đề tài.
Tại Hội đồng nghiệm thu, đồng chí Võ Văn Tuyển, Phó Vụ trưởng Vụ Các vấn đề chung về xây dựng pháp luật thay mặt Ban chủ nhiệm Đề tài trình bày khái quát quá trình triển khai thực hiện đề tài, nhận thức và quan niệm về chủ đề nghiên cứu; những kết quả nghiên cứu đề tài.
Trong nhà nước pháp quyền, vai trò tối thượng của pháp luật luôn được đề cao nhằm bảo đảm công lý, công bằng trong xã hội, bảo đảm và thúc đẩy quyền con người, quyền công dân, qua đó tạo ra các lực đẩy để phát triển đất nước. Để đạt được mục đích đó, cần phải xây dựng được một hệ thống VBQPPL, đặc biệt là các đạo luật có chất lượng, tính ổn định cao. Để đạt được các tiêu chuẩn chất lượng nêu trên, đòi hỏi văn bản luật phải được xây dựng, ban hành theo quy trình lập pháp chặt chẽ, khoa học, có sự phân công hợp lý, phối hợp chặt chẽ, hiệu quả của các cơ quan có thẩm quyền.
 |
 |
Sau hơn 30 năm đổi mới, quy trình xây dựng luật ở nước ta có nhiều thay đổi, ngày càng tiến bộ hơn, hệ thống VBQPPL tương đối đồng bộ, thống nhất, điều chỉnh hầu hết các lĩnh vực của đời sống kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, hệ thống pháp luật của chúng ta hiện nay vẫn còn nhiều hạn chế, chất lượng một số đạo luật không cao, chậm đi vào cuộc sống, tính ổn định và tuổi thọ trung bình của nhiều đạo luật thấp… Để góp phần hạn chế khiếm khuyết này và xây dựng một hệ thống pháp luật hoàn thiện hơn, cần phải có một quy trình xây dựng VBQPPL nói chung, đặc biệt là quy trình xây dựng luật tốt.
Sau gần 05 năm thi hành Luật năm 2015 cho thấy, mặc dù có một số quy định mới, tiến bộ về quy trình xây dựng VBQPPL nói chung, quy trình xây dựng luật nói riêng, nhưng thực tiễn áp dụng quy trình này, nhất là quy trình xây dựng luật, thời gian qua đã bộc lộ một số tồn tại, hạn chế nên việc triển khai nghiên cứu toàn diện cả lý luận và thực tiễn về quy trình xây dựng luật, qua đó đề xuất các giải pháp tiếp tục đổi mới quy trình xây dựng luật ở nước ta hiện nay, đáp ứng yêu cầu của việc xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật pháp quyền xã hội chủ nghĩa trong thời gian tới là hết sức cần thiết, cấp bách.
Báo cáo phúc trình đề tài kết cấu 3 chương, bao gồm: cơ sở lý luận về quy trình xây dựng luật; thực trạng quy trình xây dựng luật ở Việt Nam; giải pháp tiếp tục đổi mới quy trình xây dựng luật.
Đề tài đã nghiên cứu đưa ra khái niệm chung về quy trình, khái niệm về quy trình xây dựng luật; xác định các đặc điểm cơ bản của quy trình xây dựng luật và các bước chính thuộc nội dung của quy trình xây dựng luật. Việc nghiên cứu kinh nghiệm nước ngoài đã xác định được một số điểm chung nhất của quy trình xây dựng luật ở các nước mà để tìm hiểu và phân tích lý do về mặt lý luận và thực tiễn quốc tế vì sao đó là quy trình được áp dụng rộng rãi trên thế giới hiện nay. Đề tài đã xác định những kết quả đạt được cũng như tồn tại, hạn chế trong việc tiến hành từng bước của quy trình xây dựng luật. Đặc biệt, Chương này đã đi sâu phân tích nguyên nhân của tồn tại, hạn chế, bao gồm nguyên nhân chủ quan trong tổ chức thi hành và đặc biệt là nguyên nhân khách quan từ các quy định hiện nay của Luật năm 2015, làm cơ sở để Chương III đưa ra quan điểm, định hướng tiếp tục đổi mới quy trình xây dựng luật ở nước ta với các khuyến nghị cụ thể về sửa đổi, bổ sung các quy định về quy trình xây dựng luật của Luật năm 2015 cũng như những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu trong thời gian tới liên quan đến quy trình xây dựng luật, phục vụ cho việc sửa đổi, bổ sung toàn diện Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Việt Nam.

Các ý kiến tại Hội đồng nghiệm thu đều đánh giá cao sự sự nghiên cứu nghiêm túc của Ban chủ nhiệm, ghi nhận đề tài có hàm lượng khoa học và thông tin đồ sộ và đáng tin cậy, các đánh giá sát với thực tế, các kiến nghị rất xác đáng, có tính ứng dụng phục vụ sửa đổi trực tiếp Luật sửa đổi bổ sung một số điều của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2015. Bên cạnh đó, các ý kiến cũng cho rằng các Chương của Báo cáo cũng cần được gia cố và làm đậm nét hơn như: làm rõ bản chất của quy trình xây dựng luật; bổ sung thêm hệ tiêu chí đánh giá quy trình xây dựng luật; tô đậm thêm về bất cập về quy trình hiện tại, bổ sung thêm số liệu minh chứng; các giải pháp, kiến nghị cần có lập luận chi tiết cụ thể hơn.
Phát biểu kết luận Hội đồng nghiệm thu cơ sở, TS Nguyễn Văn Cương, Chủ tịch Hội đồng nghiệm thu nhất trí với các nhận xét, đánh giá, phản biện của các thành viên Hội đồng; đồng thời đánh giá cao kết quả nghiên cứu của đề tài; ghi nhận những nỗ lực, cố gắng và tâm huyết của Ban Chủ nhiệm. Chủ tịch Hội đồng cũng đề nghị Ban Chủ nhiệm tiếp thu đầy đủ các ý kiến phản biện, góp ý, nhận xét của các thành viên Hội đồng, tiếp tục chỉnh sửa, tập trung nghiên cứu sâu hơn để bổ sung, hoàn thiện hướng tới nghiệm thu chính thức, sớm đưa kết quả nghiên cứu của đề tài áp dụng trong thực tiễn.
Đào Thị Hồng Minh