Tại buổi nghiệm thu, ông Võ Văn Tuyển, Phó Vụ trưởng Vụ Các vấn đề chung về xây dựng pháp luật - Chủ nhiệm Đề tài đã thay mặt Ban Chủ nhiệm trình bày tóm tắt kết quả nghiên cứu của Đề tài. Theo đó, Nhóm nghiên cứu đã làm rõ, trong nhà nước pháp quyền, vai trò tối thượng của pháp luật luôn được đề cao nhằm bảo đảm công lý, công bằng trong xã hội, bảo đảm và thúc đẩy quyền con người, quyền công dân, qua đó tạo ra các lực đẩy để phát triển đất nước. Để đạt được mục đích đó, cần phải xây dựng được một hệ thống VBQPPL, đặc biệt là các đạo luật, có chất lượng, tính ổn định cao.
Đề tài đã thể hiện được bức tranh toàn cảnh về chiều dài lịch sử của quy trình xây dựng luật của nước ta. Trong hơn 30 năm đổi mới vừa qua, quy trình xây dựng luật ở nước ta có nhiều thay đổi, ngày càng tiến bộ hơn và tiệm cận với quy trình lập pháp hiện đại của thế giới. Nhờ đó, Nhà nước ta đã xây dựng được một hệ thống VBQPPL tương đối lớn, điều chỉnh hầu hết các lĩnh vực của đời sống kinh tế - xã hội, góp phần đạt được những thành tựu to lớn của công cuộc đổi mới đất nước và hội nhập quốc tế trong hơn 30 năm qua. Tuy nhiên, hệ thống pháp luật thiếu đồng bộ, nhiều nội dung chưa đáp ứng yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền, còn chồng chéo; tính công khai, minh bạch, khả thi, ổn định còn hạn chế. Để góp phần hạn chế khiếm khuyết này và xây dựng được một hệ thống pháp luật hoàn thiện hơn, cần phải có một quy trình xây dựng VBQPPL, đặc biệt là quy trình xây dựng luật, thật sự khoa học, hợp lý.
Ban Chủ nhiệm Đề tài đã tiến hành nghiên cứu cơ sở lý luận về quy trình xây dựng luật, lịch sử xây dựng luật của nước ta từ khi lập quốc đến nay và tham khảo kinh nghiệm về quy trình xây dựng luật của nhiều nước trên thế giới như: Anh, Pháp, Đức, Nga, Ba Lan, Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Hoa Kỳ, Canada, Úc,… từ đó đúc rút một số kinh nghiệm Việt Nam có thể tham khảo và áp dụng để hoàn thiện cũng như đổi mới quy trình xây dựng Luật tại Việt Nam.
Đề tài đã đánh giá kỹ lưỡng những tồn tại hạn chế trong chính quy định về quy trình xây dựng Luật hiện hành đồng thời phân tích, đánh giá từng khía cạnh của thực trạng thực thi quy trình này thời gian qua. Quan trọng và thiết thực hơn cả là Đề tài đã khuyến nghị các giải pháp tiếp tục đổi mới quy trình xây dựng luật. Đây là các giải pháp có tính hệ thống, toàn diện và hiện đại về mặt lý luận và phù hợp với hoàn cảnh cụ thể ở Việt Nam và bối cảnh quốc tế chung hiện nay.
Ban chủ nhiệm Đề tài hy vọng các khuyến nghị cụ thể về sửa đổi, bổ sung một số điều khoản của Luật năm 2015 hiện hành sẽ hữu ích cho việc chỉnh lý các điều khoản về quy trình xây dựng luật nói riêng và quy trình xây dựng, ban hành VBQPPL nói chung trong dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ban hành VBQPPL, góp phần hoàn thiện dự thảo Luật để trình Quốc hội thông qua tại Kỳ họp thứ 9. Còn các giải pháp lâu dài đề xuất trong Đề tài này sẽ là những gợi ý để tiếp tục nghiên cứu bài bản về một số chủ đề quan trọng liên quan đến quy trình xây dựng luật phục vụ cho việc sửa đổi, bổ sung toàn diện Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật trong tương lai. Các định hướng và giải pháp về tổ chức thi hành Luật năm 2015 cũng sẽ phát huy hiệu quả trong việc nâng cao nhận thức của các cơ quan, tổ chức, ĐBQH về tầm quan trọng của việc tuân thủ đúng trình tự, thủ tục xây dựng, ban hành luật; tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong việc thực hiện quy trình xây dựng luật; khuyến khích được sự tham gia và phát huy được trí tuệ của toàn xã hội trong hoạt động xây dựng pháp luật, góp phần thiết lập một khung pháp luật thống nhất, đồng bộ, minh bạch, khả thi, sát thực tế.
Đánh giá kết quả đạt được của Đề tài, Hội đồng nghiệm thu cho rằng đây là một đề tài mang tính thời sự cao. Về cơ bản kết quả nghiên cứu của Đề tài đã đáp ứng được mục tiêu, nhiệm vụ nghiên cứu đề ra. Tuy nhiên, bên cạnh đó còn tồn tại một số hạn chế như: chất lượng lý luận chưa cao, chưa tương xứng, một số vấn đề lý luận chưa được đề cập; đánh giá thực trạng còn ít số liệu, ví dụ minh họa; nhiều kiến nghị chưa được luận giải sâu sắc, chưa có dự trù mô hình tổ chức thực hiện trong tương lai,…
Phát biểu kết luận buổi nghiệm thu, trên cơ sở thống nhất những ý kiến của các thành viên Hội đồng, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Phan Chí Hiếu đánh giá cao sự cố gắng, nghiêm túc của Nhóm nghiên cứu, Đề tài đã đáp ứng mục tiêu, yêu cầu đặt ra. Nhận định đây là một đề tài khó, được thực hiện trong thời gian ngắn để phục vụ thiết thực cho việc xây dựng dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật và phục vụ cho công tác quản lý cũng như học tập giảng dạy về xây dựng pháp luật nói chung và xây dựng luật nói riêng. Thứ trưởng yêu cầu Nhóm nghiên cứu cần tiếp thu các ý kiến góp ý của Hội đồng để bổ sung hoàn thiện các nội dung của Đề tài để có thể triển khai ứng dụng trong thực tiễn.
Vụ Các vấn đề chung về XDPL